Slabljenje ruskog uticaja na Južnom Kavkazu stvara novi odnos snaga u kojem Baku sve aktivnije preuzima ulogu vodećeg regionalnog centra političke i ekonomske gravitacije. Produbljivanje strateškog partnerstva sa Sjedinjenim Američkim Državama potvrđuje opredijeljenost Azerbejdžana za dugoročnu saradnju sa zapadnim državama i međunarodnim institucijama.
Piše: Oleksandr LEVČENKO Antena M
Zvanični Baku dosljedno sprovodi politiku jačanja vlastite strateške autonomije i postepenog smanjenja ruskog uticaja na Južnom Kavkazu. Važan element tog kursa bio je IV Globalni medijski forum u gradu Šuši, posvećen ulozi medija u promovisanju mira, obnovi povjerenja i suprotstavljanju dezinformacijama. Događaj je okupio oko 160 predstavnika vodećih svjetskih medija, međunarodnih organizacija te akademske i stručne zajednice iz 54 zemlje.
Tokom foruma predsjednik Azerbejdžana Ilham Alijev, komentarišući otpor Ukrajine ruskoj agresiji, naglasio je da je nemoguće poraziti narod koji teži nezavisnosti i očuvanju vlastitog identiteta. Prema njegovim riječima, iskustvo Azerbejdžana, koji se dugo suočavao s okupacijom dijela svoje teritorije, potvrđuje ispravnost tog principa. Takođe je istakao da rat mora biti okončan te da se međunarodno priznate granice država ne mogu mijenjati silom niti bez slobodno izražene volje naroda odgovarajuće zemlje.
Istovremeno, Baku aktivno produbljuje ekonomsku saradnju sa Sjedinjenim Američkim Državama, koristeći slabljenje ruskih pozicija na Kavkazu. Tokom sastanka ministra ekonomije Azerbejdžana Mikaila Džabarova s američkom delegacijom, koju je predvodio senator Stiv Dejns, strane su potvrdile opredijeljenost za razvoj strateškog partnerstva i razgovarale o mogućnostima proširenja saradnje u oblastima trgovine, investicija, energetike, umjetne inteligencije, digitalne ekonomije, eksploatacije i prerade kritičnih minerala, kao i industrijske saradnje. Posebna pažnja posvećena je razvoju Srednjeg koridora kao jedne od ključnih ruta međunarodne trgovine i regionalne ekonomske integracije.
Širenje političkog dijaloga između Bakua i Vašingtona ukazuje na formiranje dugoročnog strateškog partnerstva zasnovanog na zajedničkim interesima i pragmatičnoj saradnji. Azerbejdžan se sve sigurnije afirmiše kao samostalan centar donošenja odluka na Južnom Kavkazu, koji nezavisno određuje vlastite vanjskopolitičke i ekonomske prioritete.
Dosljedno sprovođenje odredbi Povelje o strateškom partnerstvu, razvoj mehanizama ekonomskog dijaloga i priprema konkretnih „mapa puta“ potvrđuju sistemski i dugoročni karakter azerbejdžansko-američke saradnje. Za međunarodne investitore to predstavlja važan signal političke stabilnosti zemlje, predvidljivosti državne politike i postojanja povoljnih uslova za realizaciju velikih investicionih projekata.
U uslovima geopolitičke nestabilnosti i rastućih rizika korišćenja tradicionalnih transportnih ruta preko teritorije Rusije, Azerbejdžan se postepeno pretvara u ključnu kariku transportno-logističkog povezivanja Evrope i Azije. Razvoj Srednjeg koridora (Transkaspijske međunarodne transportne rute) jača poziciju zemlje kao jednog od glavnih regulatora euroazijskog tranzita i stvara alternativnu infrastrukturu međunarodnog transporta sposobnu da osigura otpornost globalnih lanaca snabdijevanja.
Istovremeno, Azerbejdžan se sve aktivnije integriše u savremene visokotehnološke proizvodne i naučne projekte. Razgovori sa Sjedinjenim Američkim Državama o saradnji u oblastima umjetne inteligencije, digitalne ekonomije i kritičnih minerala pokazuju da zemlja zapadnim partnerima nudi ne samo energetske resurse nego i perspektivno tehnološko partnerstvo. Na taj način Azerbejdžan se postepeno udaljava od tradicionalne slike države koja se oslanja isključivo na proizvodnju nafte i gasa, koristeći savremene geopolitičke mogućnosti za diverzifikaciju ekonomije i integraciju u globalne tehnološke procese.
Slabljenje ruskog uticaja na Južnom Kavkazu stvara novi odnos snaga u kojem Baku sve aktivnije preuzima ulogu vodećeg regionalnog centra političke i ekonomske gravitacije. Produbljivanje strateškog partnerstva sa Sjedinjenim Američkim Državama potvrđuje opredijeljenost Azerbejdžana za dugoročnu saradnju sa zapadnim državama i međunarodnim institucijama.
OLEKSANDR LEVČENKO: Dok Rusija gubi uticaj, Azerbejdžan gradi novu energetsku mapu Evroazije
Važna komponenta ove politike jeste razvoj međunarodne logističke infrastrukture uz podršku Svjetske carinske organizacije. Tokom sastanka ministra vanjskih poslova Azerbejdžana Džejhuna Bajramova s generalnim sekretarom Svjetske carinske organizacije Ijanom Sondersom razgovarano je o mehanizmima pojednostavljivanja međunarodne trgovine i povećanja efikasnosti globalnih lanaca snabdijevanja. Posebno je istaknuto značajno jačanje uloge Azerbejdžana u međunarodnoj logistici zahvaljujući povećanju kapaciteta željezničke pruge Baku–Tbilisi–Kars, razvoju Srednjeg koridora, modernizaciji Bakuske međunarodne morske trgovačke luke i proširenju mogućnosti Slobodne ekonomske zone „Aljat“.
Širenje saradnje Azerbejdžana sa Svjetskom carinskom organizacijom i zapadnim partnerima odražava duboku transformaciju geopolitičke situacije na Južnom Kavkazu. U kontekstu postepenog slabljenja ruskog uticaja zemlja učvršćuje svoju poziciju kao strateško transportno-logističko čvorište koje osigurava funkcionisanje alternativnih transportnih i energetskih koridora između Evrope i Azije, povećavajući vlastiti značaj za međunarodnu trgovinu, energetsku sigurnost i diverzifikaciju globalnih lanaca snabdijevanja.
Paralelno s tim, Azerbejdžan dosljedno razvija vojnu saradnju sa zapadnim bezbjednosnim strukturama. Ministar odbrane Zakir Hasanov izjavio je da se razmatraju mogućnosti učešća azerbejdžanskih vojnika u novim mirovnim operacijama pod okriljem Ujedinjenih nacija i NATO-a.
Od 1999. godine više od tri hiljade pripadnika Oružanih snaga Azerbejdžana učestvovalo je u međunarodnim mirovnim misijama na Kosovu, u Avganistanu i Iraku, dok azerbejdžanski mirovni kontingent danas nastavlja da izvršava zadatke u Južnom Sudanu. To iskustvo dobilo je pozitivne ocjene međunarodnih organizacija i značajno je ojačalo ugled Azerbejdžana kao odgovornog učesnika međunarodnog sistema bezbjednosti.
Širenje učešća Azerbejdžana u mirovnim misijama Ujedinjenih nacija i NATO-a svjedoči o kvalitativnoj transformaciji njegove uloge u regionalnoj i globalnoj bezbjednosnoj arhitekturi. U uslovima slabljenja ruskog uticaja na Južnom Kavkazu, Baku pokazuje sposobnost da objedini političku samostalnost, vojnu sposobnost i aktivnu međunarodnu saradnju, učvršćujući svoju poziciju kao uticajnog regionalnog aktera koji daje značajan doprinos očuvanju međunarodne stabilnosti i bezbjednosti.
