U Banjaluci je u toku sjednica Narodne skupštine Republike Srpske na kojoj poslanici u ovom bh. entitetu planiraju da “izbrišu” visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini sa spiska institucija čije odluke se zvanično objavljuju.
Poslanici na posebnoj sjednici koja se održava u srijedu, 21. juna, raspravljaju o izmjenama Zakona o objavljivanju zakona i drugih propisa.
Prema dosadašnjem zakonu, pravni akti u RS stupaju na snagu kada ih objavi Službeni glasnik tog entiteta – a to glasilo objavljuje akte koje donose najviši organi vlasti u RS, uključujući i visokog predstavnika, piše RSE.
Izmjenama zakona, on bi trebalo da bude uklonjen sa tog spiska.
Prema ustaljenoj praksi u BiH, pravni akti koje donese visoki predstavnik postaju važeći čim budu objavljeni na zvaničnoj stranici Kancelarije visokog predstavnika (OHR), ili u roku koji visoki predstavnik odredi.
Prema zvaničnom obrazloženju zakona, trenutni visoki predstavnik u BiH, Kristijan Šmit (Christian Schmidt) nije imenovan u skladu s Aneksom 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma, te da ga zato RS ne priznaje.
Visoki predstavnik u BiH je zadužen za Aneks 10 sporazuma, i tiče se njegovog civilnog provođenja.
Nenad Stevandić, predsjednik Narodne skupštine RS je u ime predlagača – grupe od ukupno 66 poslanika – tokom uvodne riječi rekao da su Kancelarija visokog predstavnika (OHR) i Ustavni sud BiH bili “jedini pravi kreatori kriza” u zemlji.
“Opšte je poznato da su OHR i Ustavni sud BiH jedine institucije u BiH gdje ne postoji mogućnost entitetske zaštite i gdje van dejtonskih principa – da je potrebna saglasnost oba entiteta i sva tri naroda – odlučuju bez njihove saglasnosti”, rekao je Stevandić.
On je istakao da OHR nema legitimitet iako ga prihvata dio međunarodne zajednice, i NSRS “ne može da ostane imuna na to”.
Nebojša Vukanović, poslanik opozicione Liste za pravdu i red je optužio vladajuću stranku u RS, Savez nezavisnih socijaldemokrata (SNSD), optužio da su “opstali na leđima” odluka OHR-a na vlasti posljednjih skoro 20 godina.
Predsjednik Vlade RS, Radovan Višković, ponovio je zvanični stav RS da Kristijan Šmit nije dobio podršku u UN kako je to predviđeno u Dejtonskom sporazumu.
“Ne mogu se u Službenom glasniku objavljivati uredbe, odluke, i zakoni nekoga ko nije ni de facto ni de iure visoki predstavnik”, kazao je Višković.
Srđan Mazalica iz vladajućeg SNSD-a je kazao da Šmit “vlada tako što pojedine institucije priznaju njegovu vlast”.
Naglasio je da je potrebno “politički potvrditi” da ga RS ne priznaje, ali je dodao – u svjetlu mogućih posljedica – da će njegov autoritet “priznati Sud i Tužilaštvo BiH”.
Poslanik opozicije iz Partije demokratskog progresa, Milanko Mihajilica, rekao je da za njegovu stranku Šmit nije visoki predstavnik, ali je podsjetio da je on odlazio u Beograd i sastajao se sa najvišim zvaničnicima.
“Mi imamo jedan problem – Kristijana Šmita su primali u Beogradu, i predsjednik i patrijarh, te je u svim državnim agencijama objavljeno da se radi o visokom predstavniku”, istakao je Mihajilica.
Šmit je zvanično imenovan na sjednici Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija u julu 2021. godine, protiv čega su bile Rusija i Kina.
Zbog protivljenja ove dvije zemlje, u RS tvrde da Šmit nije legitiman kao visoki predstavnik.
OHR je reagovao na najavu sjednice saopštenjem, te upozorio zakonodavce da neobjavljivanjem odluka OHR-a “entitetske institucije i zaposleni u njima krše svoje obaveze prema Dejtonskom sporazumu”, zbog čega snose ličnu odgovornost.
Podsjetili su da potpisnici Aneksa 10 Dejtonskog sporazuma, uključujući RS, “imaju obavezu da u potpunosti sarađuju s visokim predstavnikom”.
Odluku rukovodstva RS je podržala Ambasada Rusije u Sarajevu, te rekla da za njih Šmit nije legitiman.
Milorad Dodik, predsjednik RS i Saveza nezavisnih socijaldemokrata, stranke koja ima većinu u NSRS, gaji bliske veze sa Rusijom, a 23. maja je posjetio Kremlj i razgovarao sa ruskim liderom Vladimirom Putinom.
