Njemački kancelar Friedrich Merz predložio je novi model približavanja Evropskoj uniji za zemlje Zapadnog Balkana, Moldaviju i Ukrajinu, upozoravajući da se proces proširenja predugo razvlači i da raste nezadovoljstvo i među kandidatima i unutar same Unije.
U pismu upućenom predsjednici Ursula von der Leyen, predsjedniku Evropskog vijeća António Costa i kiparskom predsjedniku Nikos Christodoulides, Merz traži “novu dinamiku” evropskog proširenja, uz fleksibilnije modele integracije za države koje godinama čekaju na članstvo.
Zapadni Balkan bliže institucijama EU
Za zemlje Zapadnog Balkana i Moldaviju, Berlin predlaže status posmatrača u ključnim institucijama Evropske unije. Ideja uključuje mogućnost prisustva predstavnika regiona sjednicama Evropskog parlamenta, Evropske komisije i drugim forumima na kojima se odlučuje o pitanjima važnim za region.
Merz smatra da bi kandidatima trebalo omogućiti i djelimičan pristup jedinstvenom evropskom tržištu prije formalnog članstva, uz postepeno uključivanje u pojedine evropske politike i mehanizme odlučivanja.
Prema njegovom prijedlogu, napredak bi bio vezan za reformske rezultate i usklađivanje sa evropskim zakonodavstvom, dok bi Evropska unija paralelno pojačala tehničku i finansijsku podršku državama kandidatima.
Njemački kancelar naglašava da cilj punopravnog članstva ostaje nepromijenjen i podsjeća na obećanja data zemljama Zapadnog Balkana još u okviru Solunske agende iz 2003. godine.
Poseban status za Ukrajinu
Kada je riječ o Ukraine, Merz predlaže poseban model “pridruženog članstva”, kojim bi Kijev dobio znatno veći nivo integracije u evropske institucije i procese, ali bez formalnog prava glasa.
Takav status podrazumijevao bi učešće ukrajinskih predstavnika na sastancima lidera i ministara EU, kao i prisustvo u radu Evropske komisije i Evropskog parlamenta u svojstvu pridruženih članova.
Istovremeno bi se nastavili redovni pregovori o punopravnom članstvu, dok bi Ukrajina postepeno primjenjivala evropsko zakonodavstvo u skladu sa tempom reformi i odlukama država članica EU.
Merz predlaže i zaštitni mehanizam koji bi omogućio automatsko suspendovanje privilegija ukoliko bi došlo do nazadovanja u oblasti vladavine prava ili demokratskih standarda.
“Politički signal u vrijeme rata”
Njemački kancelar ocjenjuje da bi ovakav model predstavljao snažan politički signal Ukrajini usred rata s Rusijom, ali i način da se ubrza evropska integracija bez dugotrajnog čekanja na formalnu ratifikaciju članstva u svim državama EU.
Istovremeno tvrdi da za ovakva rješenja nisu potrebne izmjene evropskih ugovora niti institucionalna reforma Unije, već prije svega politička saglasnost među državama članicama.
Merzov prijedlog dolazi u trenutku kada se unutar European Union sve češće govori o modelima “postepene integracije” i takozvanog “polučlanstva”, kao pokušaju da se proces proširenja ubrza bez formalnog prijema novih država u punopravno članstvo.
EU ODOBRILA NOVE MILIONE ZA REGION: BiH i dalje bez ijednog eura iz Plana rasta
