28.9 C
Mostar

NAPETOST RASTE između Indije i Kanade

Nakon što je početkom sedmice premijer Džastin Trudo (Justin Trudeau) otkrio da Kanada ima “vjerodostojne” informacije o potencijalnoj vezi između indijske vlade i ubistva vođe Sikha počinjeno u zapadnoj Kanadi u junu, Nju Delhi je optužbu nazvao “apsurdnom i motiviranom” naredivši protjerivanje kanadskog diplomate.

Dok su posljednjih godina diplomatski odnosi sve napetiji, mnogi strahuju da bi spor mogao uticati na trgovinske veze dvije zemlje, ali i na druge međunarodne odnose, pišu svjetski mediji.

Protjerivanje diplomata

Indija i Kina tradicionalno imaju jake veze, ali tenzije su dugo tinjale zbog prisustva sikhskih separatista u Kanadi, koji podržavaju stvaranje nezavisne države u Indiji pod nazivom Kalistan, prenosi RSE.

Optužba da je Indija igrala ulogu u ubistvu na kanadskom tlu prijeti da taj spor pretvori u otvoreno neprijateljstvo, ukazuje Volstrit džurnal (The Wall Street Journal).

Indija je saopštila 19. septembra da protjeruje visokog kanadskog diplomatu, što je uslijedilo nakon što je Kanada protjerala indijskog diplomatu za koju je rekla da je povezan s optužbama.

Indija se obrušila na Kanadu zbog Trudoovih navoda o umiješanosti indijske vlade u ubistvu Hardepa Singa Nidžara (Hardeep Singh Nijjar) u junu saopštivši da se “ovakvim nepotkrijepljenim optužbama nastoji pomaknuti fokus s terorista i ekstremista iz Kalistana, koji su dobili utočište u Kanadi i koji i dalje ugrožavaju suverenitet i teritorijalni integritet Indije.”

Šef kanadske špijunske agencije i još jedan visoki sigurnosni službenik posjetili su Indiju uoči samita Grupe 20 u Nju Delhiju kako bi sa svojim indijskim kolegama podijelili ono što znaju.

Trudo je rekao da je informaciju o ubistvu potom direktno iznio s premijerom Narendrom Modijem kada su se sastali na marginama samita ovog mjeseca. Modijev ured je nakon sastanka rekao da ima “jaku zabrinutost zbog nastavka aktivnosti ekstremističkih elemenata protiv Indije u Kanadi”.

Bivši američki obavještajni zvaničnici rekli su da smatraju da je malo vjerovatno da bi Trudo javno iznio ovu tvrdnju da nije imao jake dokaze koji to potkrepljuju.

Kanada “očito ima nešto”, rekao je Vinsent Rigbi (Vincent Rigby), Trudoov bivši savjetnik za nacionalnu sigurnost. “Glavnog špijuna u Indiju ne šaljete iz predosjećaja ili osjećaja.”

Obavještajni podaci više zemalja

Kanadski premijer do sada nije ponudio detalje koji bi potkrijepili njegove optužbe da Indija stoji iza pucnjave u junu na Nidžara u blizini sikhskog hrama u predgrađu Vankuvera u Britanskoj Kolumbiji.

On je naveo samo “vjerodostojne optužbe”, za koje je rekao da ih kanadske sigurnosne agencije utvrđuju nekoliko sedmica, piše Njujork tajms (The New York Times).

Uoči sastanka vlade u utorak ujutro prije nego što je otputovao u Njujork na Generalnu skupštinu UN-a, Trudo je odbacio poricanje Indije i ponovo je pozvao da ozbiljno shvati njegovu tvrdnju o atentatu.

“Ne želimo da provociramo ili eskaliramo”, rekao je Trudo novinarima u Otavi. “Mi jednostavno iznosimo činjenice onako kako ih razumijemo i želimo da sarađujemo s vladom Indije.”

Zvaničnik kanadske vlade, koji je govorio za Njujork tajms pod uslovom anonimnosti, rekao je da je obavještajne podatke prikupilo više zemalja te da će oni vjerovatno biti objavljeni kada se istraga završi.

Vlada je, prema njegovim riječima, odlučila da otkrije vanredne optužbe u ponedjeljak, prvog dana rada parlamenta nakon ljetne pauze, zbog upita novinara.

Indija je dugo tvrdila da Kanada pruža utočište teroristima Sikha koji planiraju iz inostranstva da razbiju indijsku državu osiguravajući sredstva i radeći na stvaranju zasebne sikhske nacije zvane Kalistan koja bi uključivala dijelove indijske regije Pendžab.

Nidžar je bio aktivan u tom pokretu za nezavisnost a bio je ključni organizator okupljanja članova zajednice u Britanskoj Kolumbiji da glasaju za osnivanje Kalistana, napisao je list, dodajući da se neobavezujuće glasanje, koje organizuje neprofitna grupa Sikhi za pravdu (Sikhs For Justice) sa sjedištem u Vašingtonu održava u više gradova širom svijeta.

Uticaj na međunarodne odnose

Zapadni ministri i zvaničnici će naporno raditi kako bi osigurali da diplomatski sukob između Kanade i Indije ne utiče u druge međunarodne odnose, ističe BBC.

Spor s Indijom je posljednja stvar koju Sjedinjene Države i druge zapadne sile sada žele jer je Indija ključni igrač na velikoj geopolitičkoj šahovskoj tabli, naglašava britanski javni servis.

Pored toga što je to najmnogoljudnija zemlja na svijetu i peta ekonomija po veličini, Zapad je vidi kao potencijalni bedem protiv Kine.

To je, ukazuje BBC, bilo očigledno na nedavnom sastanku G20 u Indiji kada su zapadni saveznici Ukrajine dogovorili konačno saopštenje u kojem Rusija nije poimenično osuđena za invaziju. Time su zaštitili svoj odnos s Indijom izbjegavajući svađu oko te izjave.

Drugi strah zapadnih diplomata bit će rizik da zemlje počnu zauzimati stranu u sporu Kanade i Indije, istakao je britanski servis uz ocjenu da saveznici Kanade za sada ostaju lojalni, ali oprezni.

Bijela kuća je saopštila da su SAD “duboko zabrinute” zbog navoda o ubistvu, ističući da je “kritično da se kanadska istraga nastavi i da počinioci budu izvedeni pred lice pravde”.

Britanski ministar vanjskih poslova Džejms Kleverli (James Cleverly) rekao je da će Britanija “vrlo pažljivo saslušati ozbiljnu zabrinutost koju je iznijela Kanada”.

Odbio je reći hoće li Britanija obustaviti trgovinske pregovore s Indijom, ali je rekao da će London pričekati dok se kanadska istraga ne završi prije nego što odluči koje dalje mjere da poduzmu.

Nekim saveznicima može se dati pristup onome što kanadska obavještajna služba zna. Ono što bi promijenilo situaciju je da se utvrdi čvrst dokaz.

Ako bi se to dogodilo, zapadne sile bi morale da naprave izbor između podrške Otavi ili Nju Delhiju, naglasio je BBC dodajući da bi to bio izbor između podržavanja principa vladavine prava ili teške potrebe realpolitike.

Trgovinske veze

Pogoršanje odnosa Indije i Kanade moglo bi uticati na njihove trgovinske pregovore ali i na ekonomske interese hiljada porodica Sikha u indijskoj državi Pendžab, ističe Rojters (Reuters).

Kanada je ovog mjeseca saopštila da je pauzirala pregovore o predloženom sporazumu s Indijom, samo tri mjeseca nakon što su obje zemlje istakle da imaju za cilj zaključiti početni pakt ove godine.

Procjene industrije pokazuju da bi Sporazum o sveobuhvatnom ekonomskom partnerstvu (CEPA) između Kanade i Indije mogao povećati dvosmjernu trgovinu za čak 6,5 milijardi dolara, što bi rezultiralo povećanjem BDP-a od 3,8 do 5,9 milijardi dolara za Kanadu do 2035. godine.

Stalni rast doveo je do povećanja robne razmjene na osam milijardi dolara u 2022., pri čemu je indijski izvoz u Kanadu dostigao četiri milijarde dolara, a uvoz iz Kanade također vrijedan četiri milijarde dolara.

Više od 600 kanadskih kompanija je prisutno u Indiji, dok je više od 30 indijskih kompanija uložilo milijarde dolara u Kanadu, otvarajući hiljade radnih mjesta.

Mnogi analitičari kažu da bi pogoršanje veza moglo da utiče na ekonomske interese hiljada porodica Sikha u indijskoj državi Pendžab s većinskim stanovništvom Sikha na sjeveru, budući da imaju rođake u Kanadi, koji dostavljaju milione dolara kući.

Partnerstvo sve teže

Kakva god da je istina o ubistvu Hardepa Singa Nidžara, trenutna pokazuje da izgradnja odnosa Kanade i Indije neće biti laka, ističe u uredničkom komentaru britanski Gardijan (The Guardian).

Kao što su se neki na zapadu svojevremeno uvjerili da će kineska ekonomska liberalizacija dovesti do političkih reformi, zanemarujući sve znakove suprotnog, tako su neki sugerisali da je Indija idealan partner kao demokratija, prešućujući sve veći nacionalizam i autoritarizam premijera Narendre Modija.

Drugi su, napisao je Gardijan, bili pragmatičniji, računajući na zajedničke interese, kao što je ograničavanje sve veće moći Kine, i nadajući se da će ograničiti dugogodišnje odnose Nju Delhija s Moskvom.

Trudo je rekao da je pokrenuo ovaj slučaj “lično i direktno” s Modijem što, ukazuje list, donekle objašnjava njihove hladne susrete na G20, kada je, kako je saopšteno iz Modijevog ureda, indijski premijer ukorio svog kolegu zbog tolerisanja ekstremizma unutar velike zajednice Sikha u Kanadi – što je dugogodišnja pritužba.

Primjedbe Trudoa također sugerišu da otvoreno i javno iznošenje optužbi nije bio njegov prvi izbor. Povezivanje ubistva sa “agentima vlade Indije” može odražavati zamršeni, indirektni lanac odgovornosti, ali isto tako nije sugerisano da je naređenje stiglo s vrha, istakao je Gardijan.

Iako je kanadski premijer nastavio pozivati na saradnju, nespremnost Nju Delhija da odgovori na sličan način sugeriše da je Indija, bez obzira na to ko je ubio Nidžara, na putanji koja čini partnerstvo sa zapadnim demokratijama mnogo težim.

- Advertisement -spot_img
- Advertisement -spot_img

Popularno