Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija jednoglasno je odobrilo produženje mandata vojne misije Evropske unije EUFOR-Althea u Bosni i Hercegovini za još godinu dana. Odluka je donesena na redovnoj polugodišnjoj sjednici posvećenoj stanju u BiH.
Sjednica je održana dan nakon teške helikopterske nesreće u blizini Brčkog, u kojoj su poginule četiri osobe iz Italije angažirane u okviru ove misije.
Uprkos ranijim zahtjevima pojedinih političara iz Republike Srpske da se okonča prisustvo EUFOR-a, misija i dalje ima podršku većine političkih aktera u Bosni i Hercegovini i međunarodne zajednice. Produženje mandata potvrđuje nastavak međunarodnog vojnog angažmana čiji je osnovni cilj očuvanje sigurnog okruženja u zemlji.
Misija uspostavljena nakon odlaska NATO-a
EUFOR-Althea započeo je djelovanje u decembru 2004. godine, kada je Evropska unija preuzela vojnu misiju od NATO-a, odnosno nakon završetka operacije SFOR. Početni kontingent brojao je oko 6.300 vojnika, a zadatak misije bio je osigurati provođenje vojnih odredbi Dejtonskog mirovnog sporazuma i doprinijeti stabilnosti Bosne i Hercegovine.
Misija djeluje na osnovu mandata prema Poglavlju VII Povelje Ujedinjenih nacija, koji omogućava poduzimanje mjera potrebnih za izvršavanje povjerenih zadataka. U operaciji se koriste i NATO-ovi resursi i kapaciteti, u skladu s aranžmanom „Berlin Plus“, dok se glavni štab nalazi u kampu Butmir u Sarajevu.
Među ključnim odgovornostima EUFOR-a jeste praćenje i provođenje vojnih aspekata Dejtonskog sporazuma, uz očuvanje teritorijalnog integriteta, suvereniteta i političke nezavisnosti BiH.
Manji kontingent, ali trajno međunarodno prisustvo
Tokom više od dvije decenije djelovanja, obim misije mijenjao se u skladu sa sigurnosnim i političkim okolnostima. Kako su domaće institucije preuzimale dio odgovornosti za sigurnost, smanjivao se i broj međunarodnih vojnika angažiranih u operaciji.
EUFOR, osim sigurnosne uloge, pruža obuku i podršku Oružanim snagama Bosne i Hercegovine. Takva saradnja dio je šireg nastojanja da domaće institucije postepeno preuzimaju odgovornost za očuvanje stabilnosti i funkcionisanje sigurnosnog sistema.
Prema podacima njemačkog Bundeswehra iz maja 2026. godine, u misiji je angažirano približno 1.500 vojnika iz 19 država članica Evropske unije i šest zemalja koje nisu članice Unije.
Komandu nad operacijom od 21. januara 2026. godine obavlja italijanski general-major Maurizio Fronda.
Produženje mandata znači da će EUFOR i narednih godinu dana ostati dio međunarodnog sigurnosnog prisustva u Bosni i Hercegovini. Njegova uloga posebno je značajna u kontekstu očuvanja mira i stabilnosti te podrške provođenju Dejtonskog mirovnog sporazuma.
