Najnoviji sukobi između pristalica i protivnika sirijskih vlasti u obalnim i centralnim dijelovima zemlje potvrđuju da Sirija, mjesecima nakon svrgavanja Bašara al-Asada, ulazi u opasnu fazu nestabilne tranzicije. Umjesto konsolidacije mira, zemlju potresa rastuće nasilje koje sve jasnije poprima sektaške konture, dovodeći u pitanje sposobnost nove vlasti da uspostavi kontrolu i očuva društvenu koheziju.
Posebno zabrinjavaju događaji u Latakiji, tradicionalnom uporištu alavitske zajednice, gdje su protuvladini protesti prerastali u direktne sukobe s lojalistima bivšeg režima i sigurnosnim snagama. Prema podacima organizacija koje prate stanje na terenu, više demonstranata je povrijeđeno nakon napada koji su se dogodili tokom pokušaja okupljanja i izražavanja političkog nezadovoljstva.
Slični protesti zabilježeni su i u Tartusu, Homsu i Hami, što ukazuje da nemiri nisu izolovan incident već dio šireg talasa političke i društvene nestabilnosti. Okidač za proteste bio je javni poziv istaknutog alavitskog vjerskog autoriteta na pravo na samoodređenje, što je dodatno rasplamsalo strahove od fragmentacije zemlje i otvaranja pitanja etničko-sektaških autonomija.
Zvanični Damask optužuje lojaliste svrgnutog režima da koriste proteste kao paravan za oružane napade na sigurnosne strukture. Prema navodima državnih institucija, tokom sukoba su povrijeđeni pripadnici policije, a oštećena su i službena vozila, što vlasti tumače kao pokušaj destabilizacije tranzicione vlasti kroz kontrolisani haos i izazivanje represivnih reakcija.
Ovi događaji uklapaju se u širi obrazac nasilja koji traje od pada Al-Asada u decembru prošle godine. Iako je privremeni predsjednik Ahmed al-Šara javno obećao zaštitu manjina i inkluzivan politički proces, realnost na terenu pokazuje da su duboke sektaške rane ostale otvorene. Naročito je problematično to što su u recentnim sukobima nesrazmjerno stradali pripadnici alavitske zajednice, što dodatno produbljuje osjećaj kolektivne ugroženosti i potencijalne radikalizacije.
U martu su vlasti optužile bivše režimske strukture da su organizirale zasjede na sigurnosne snage u više provincija, što je dovelo do masovne vojne operacije nove vlasti. Umjesto stabilizacije, ta operacija je, prema brojnim izvještajima, ubrzala spiralno širenje nasilja i učvrstila linije podjela koje prate vjersku i etničku pripadnost.
Sirija se tako nalazi u klasičnoj tranzicijskoj zamci: s jedne strane stoji potreba za obračunom s ostacima starog režima, a s druge rizik da se taj proces pretvori u kolektivnu kaznu čitavih zajednica. Bez jasnog političkog okvira, funkcionalnih institucija i vjerodostojnih sigurnosnih garancija za manjine, zemlja bi mogla skliznuti iz autoritarnog mira u dugotrajnu, niskointenzivnu sektašku nestabilnost.
Najnoviji nemiri u Latakiji i drugim gradovima stoga nisu tek epizoda postrevolucionarnog haosa, već ozbiljno upozorenje da se Sirija, nakon formalnog kraja jedne ere, još uvijek nije približila stvarnom miru.
NAPAD U NAJAVI: ISIL pokušao ubiti Sharu tokom pregovora sa SAD
