“Ovdje NIJE riječ o “staroj crnogorskoj zastavi”. Radi se o poluoficijelnoj zastavi litijaškog pokreta koji je izveo klerikalnu neočetničku kontrarevoluciju 2020. godine. Dakle, postavljate zastavu pod kojom se rušila Crna Gora i obmanjujete javnost kako je riječ o crnogorskoj zastavi. Tipično!”
Piše: Dragan BURSAĆ CdM
Povod je konkretan i svjež: lokalni parlament Žabljaka usvojio je inicijativu da se trobojka istakne na zgradi opštine i javnih preduzeća. Formalno – riječ je o “istorijskom crnogorskom simbolu”. Suštinski – riječ je o nastavku identitetskog rata srpskog sveta drugim sredstvima.
Jer zastave na institucijama nikada nisu dekoracija. One su teritorija, preciznije one su osvajačko uriniranje po tuđoj teritoriji ako su tuđe.
Zastava po zastava
Prvi čovjek Žabljaka tvrdi da će pored državne zastave biti istaknuta “crnogorska trobojka sa grbom iz vremena Kraljevine Crne Gore”. To zvuči pitomo, pomirljivo, gotovo građanski i uljuđeno. Kao mali most između identiteta.
Ali taj most je sazdan od papira i propagande.
Jer zastava koja se danas promoviše nije ista ona koja se čuva u Muzeju kralja Nikole na Cetinju. Razlikuje se dizajnom, simbolikom i – presudno – političkom biografijom. Jednostavnije kazano, prvi čovjek Žabljaka je obmanuo javnost.
Jer ova verzija trobojke nije izašla iz povijesnih arhiva nego iz politike devedesetih. Nastala kao partijski znak, potom je vazdignuta na litijama, pretvorena je u zastavu neočetničkog pokreta koji je otvoreno i agresivno dovodio u pitanje crnogorsku državnost. Danas joj se retroaktivno dopisuje istorija.
To nije kontinuitet. To je klasična revizija.
Simboli ne postoje izvan konteksta. A kontekst ove zastave su litije, klerikalna mobilizacija, ulica kao politička tribina i narativ “srpskog sveta” koji Crnu Goru vidi kao prostor koji treba “vratiti” i koji se od 2020. nalazi na redovnom meniju svih velikosrba.
I zato ovo nije folklor. Ovo je politika.
U ovoj priči nije sporno pravo Srba u Crnoj Gori na sopstvene simbole. To pravo je elementarno, građansko, a ako hoćete i ljudsko. Problem nastaje kada se simbol jedne zajednice pokušava predstaviti kao simbol svih građana – i to na zgradi opštine.
Država već ima zastavu. Institucije već imaju simbol pod kojim djeluju. Dodavanje “još jedne” zastave na zgrade vlasti nije pluralizam. To je poruka. I što li smeta prvim ljudima Žabljaka oficijelna crnogorska zastava.
A poruka glasi: građanska Crna Gora treba biti prepravljena. Do moneta kada više neće biti građanska.
Ne naglo. Ne frontalno. Ne otvoreno.
Nego tiho.
Jarbol po jarbol.
Opština po opština.
Institucija po institucija.
Zastava po zastava.
Tako izgleda agresivna simbolička politika “srpskog sveta”.
Svi smo mi isti i svi smo Srbi?!
Jer ideja “svi smo isti” u toj ideologiji uvijek završava dodatkom koji se prećuti: svi smo isti – ali smo Srbi.
Najvažnije pitanje zato nije istorijsko nego političko: zašto litijaškom pokretu smeta zvanična zastava Crne Gore?
Ako je trobojka samo istorijski simbol, zašto joj treba mjesto uz državnu zastavu? Zašto nema evropske zastave? Zašto nema zastava drugih zajednica? Zašto nema pluralizma nego dupliranje jednog identiteta?
Odgovor je jednostavan: jer ovo nije istorija nego hegemonija.
U javnom prostoru istovremeno postoje dvije tvrdnje:
– da srpski narod ima pravo na svoju zastavu
– i da ova trobojka nije srpska nego crnogorska
Te dvije tvrdnje ne mogu živjeti zajedno bez političke manipulacije.
Ako je riječ o simbolu srpskog identiteta – njegovo mjesto je u okviru kulturnih i nacionalnih prava.
Ako je riječ o državnom simbolu – onda mora predstavljati sve građane.
Pokušaj da ista zastava obavlja obje funkcije otkriva suštinu projekta: promjena značenja bez promjene ustava.
Ne mijenja se ustav.
Ne mijenja se državna zastava.
Ne dira se formalni suverenitet.
Ali se mijenja simbolički prostor institucija.
I upravo zato ova odluka sa Žabljaka nije lokalna vijest nego politički signal. Ona pokazuje kako izgleda institucionalizacija jedne ideologije koja crnogorsku državu vidi kao privremenu, prolaznu epizodu, a srpski identitet kao konačni okvir.
Zato ovo nije rasprava o (samo) zastavama. Ovo je rasprava o pokušaju da se država redefiniše bez formalnog priznanja da se to radi.
U građasnkoj državi koja ima jednu zastavu, svaka dodatna zastava na zgradi vlasti ima političku namjeru.
I zato je pitanje jednostavno: ako trobojka nije državna zastava, zbog čega se postavlja na državne institucije?
Odgovor je jasan – jer simboli često mijenjaju političku realnost prije nego što se ona formalno promijeni.
Zato pamet u glavu!
