Kosovske vlasti uhapsile su devet osoba u opštini Zubin Potok, na sjeveru Kosova, u okviru istrage ratnih zločina nad civilnim stanovništvom. Hapšenja su uslijedila nakon što je DNK analizom potvrđeno da posmrtni ostaci tri osobe pronađene u masovnim grobnicama na ovom području pripadaju grupi Albanaca nestalih tokom rata 1999. godine.
Specijalno tužilaštvo Kosova saopćilo je da je devet osoba zadržano do 48 sati. Tokom pretresa na više lokacija policija je, prema navodima Tužilaštva, pronašla mobilne telefone, dvije vojne knjižice, dugo i lovačko oružje, municiju, četiri granate, 23.000 eura i oko 60.000 srpskih dinara.
Operacija pod kodnim nazivom „Dosije 23“ izvedena je u ranim jutarnjim satima u nedjelju. Tužilaštvo nije objavilo detalje o pojedinačnim ulogama uhapšenih niti javnosti predstavilo potpuni pregled dokaza protiv njih.
Hapšenja su povezana sa slučajem poznatim kao „Grupa intelektualaca“, čiji su članovi nestali na području Zubinog Potoka tokom rata na Kosovu.
DNK potvrdio identitet tri žrtve
Operacija je uslijedila nekoliko dana nakon što je potvrđeno da posmrtni ostaci pronađeni tokom ovogodišnjih iskopavanja pripadaju osobama iz „Grupe intelektualaca“.
Kosovske vlasti su tokom augusta na području sela Mala Kaludra i Jabuka pronašle tri masovne grobnice, u kojima su otkriveni posmrtni ostaci najmanje 23 osobe. Uzorci su potom poslani u Hag radi DNK identifikacije.
Do sada su potvrđena tri identiteta. Među njima je Idriz Rrecaj, čiju su identifikaciju potvrdili članovi porodice.
Prema navodima kosovskih institucija, „Grupu intelektualaca“ činile su uglavnom osobe iz Mitrovice i Srbice, među kojima su bili aktivisti, profesionalci i druge javne ličnosti. Kosovske vlasti tvrde da su ih 19. aprila 1999. godine oteli i odveli pripadnici srpskih snaga.
Za ovaj slučaj ranije su uhapšene još četiri osobe. One se također terete za ratne zločine protiv civilnog stanovništva, a prema navodima kosovskih vlasti jedan od osumnjičenih bio je pripadnik Vojske Jugoslavije.
Beograd hapšenja nazvao progonom Srba
Hapšenja su izazvala oštre reakcije zvaničnog Beograda i Srpske liste.
Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić izjavio je da se radi o „najperfidnijem metodu etničkog čišćenja“, dok je Srpska lista saopćila da hapšenja predstavljaju pritisak na srpsko stanovništvo na sjeveru Kosova.
Srpska lista tvrdi da javnosti nisu predstavljeni konkretni dokazi koji bi opravdali hapšenja i ocjenjuje da je riječ o „odmazdi“ i progonu Srba. Kancelarija Vlade Srbije za Kosovo saopćila je da se hapšenjima dodatno vrši pritisak na Zubin Potok i da je cilj zastrašivanje i iseljavanje preostalog srpskog stanovništva.
Kosovske institucije, s druge strane, slučaj predstavljaju kao dio istrage ratnih zločina i pronalaska nestalih osoba.
Više od 1.500 nestalih
Pitanje nestalih i dalje je jedno od najtežih neriješenih pitanja ratnog naslijeđa na Kosovu.
Prema podacima Instituta za zločine počinjene tokom rata na Kosovu, 1.577 osoba i dalje se vodi kao nestalo iz perioda 1998–1999. godine, dok je dokumentovano ukupno 12.230 ratnih žrtava.
Kosovske vlasti već godinama traže od Srbije pristup arhivama i veću saradnju u potrazi za nestalima, posebno u slučajevima u kojima postoje sumnje da su tijela nakon ubistava premještana i skrivana na drugim lokacijama.
Otkrivanje masovnih grobnica kod Zubinog Potoka i nova hapšenja ponovo su otvorili pitanje odgovornosti za nestanak i ubistva civila tokom rata, ali će konačnu ocjenu o krivici osumnjičenih dati nadležni sudovi.
POTRAGA ZA NESTALIMA VODI U SRBIJU: Još najmanje 11 mogućih grobnica u Srbiji
