Bosna i Hercegovina uskladila je svoju vanjsku politiku s novim paketom restriktivnih mjera Evropske unije usmjerenih protiv ruskog vojno-industrijskog sektora. Riječ je o jednom od najobuhvatnijih proširenja evropske liste sankcija od početka ruske invazije na Ukrajinu, kojim su obuhvaćene stotine kompanija i pojedinaca uključenih u proizvodnju i podršku ruskom naoružanju.
Vijeće Evropske unije saopćilo je 3. novembra da se BiH pridružila odluci o uvođenju sankcija protiv 826 kompanija i 743 osobe povezane s ruskim vojnim kompleksom. Istoj odluci pristupile su Albanija, Crna Gora, Sjeverna Makedonija, Moldavija, Ukrajina, Island, Lihtenštajn i Norveška.
Pridruživanjem ovoj odluci navedene države preuzele su obavezu usklađivanja svojih nacionalnih politika s evropskim restriktivnim mjerama, što je Brisel pozdravio kao potvrdu saradnje u provođenju zajedničke vanjske i sigurnosne politike.
Sankcije su dio odluke koju je Vijeće EU donijelo 12. oktobra 2026. godine, kada je na postojeću listu uvršteno ukupno 1.569 fizičkih i pravnih osoba. Prema ocjeni evropskih institucija, riječ je o najvećem pojedinačnom proširenju sankcija usmjerenih na ruski vojno-industrijski kompleks od početka rata u Ukrajini.
Mreža proizvođača i dobavljača ruskog naoružanja
Obuhvaćene kompanije nisu samo proizvođači gotovog oružja. Veliki dio sankcionisanih subjekata čini industrijska i tehnološka infrastruktura koja ruskoj vojsci omogućava razvoj, proizvodnju i modernizaciju savremenih sistema naoružanja.
Na listi se nalaze firme koje proizvode i isporučuju elektronske komponente, poluprovodnike, mikročipove, komunikacijsku i radarsku opremu, navigacijske sisteme, eksplozivna sredstva i municiju. Njihovi proizvodi koriste se u razvoju i proizvodnji raketa, bespilotnih letjelica i vojnih aviona, odnosno sistema koji imaju značajnu ulogu u ruskim vojnim operacijama u Ukrajini.
Razmjeri ove industrijske mreže pokazuju i ekonomski značaj sankcionisanog sektora. Prema procjenama Vijeća EU, kompanije obuhvaćene novim paketom ostvaruju godišnji promet od najmanje 20 milijardi eura i zapošljavaju više od 250.000 ljudi.
Sankcije podrazumijevaju zamrzavanje imovine kompanija i pojedinaca koji su se našli na listi, zabranu raspolaganja njihovim finansijskim sredstvima i ekonomskim resursima, kao i zabranu putovanja u Evropsku uniju za sankcionisane fizičke osobe.
Osnovni cilj mjera jeste otežati funkcionisanje ruske vojne industrije, ograničiti njene dobavljačke kanale i spriječiti pristup tehnologijama i komponentama neophodnim za proizvodnju savremenog naoružanja.
BiH i usklađivanje s evropskom vanjskom politikom
Za Bosnu i Hercegovinu pridruživanje ovoj odluci ima značaj i izvan samog sankcionisanja ruskih kompanija. Riječ je o još jednom koraku u usklađivanju državne politike s vanjskopolitičkim odlukama Evropske unije, što predstavlja jednu od obaveza na evropskom putu zemlje.
U kontekstu dugogodišnjih političkih neslaganja unutar BiH o odnosu prema Rusiji i njenoj agresiji na Ukrajinu, ovakva usklađivanja imaju i dodatnu političku dimenziju. Ona potvrđuju opredjeljenje države da učestvuje u zajedničkoj evropskoj politici prema Moskvi, uprkos unutrašnjim političkim otporima i različitim stavovima o odnosima s Rusijom.
Evropski režim sankcija protiv Moskve uspostavljen je nakon ruske aneksije Krima 2014. godine, a znatno je proširen nakon početka sveobuhvatne invazije na Ukrajinu u februaru 2022. godine. Njegov cilj nije samo kažnjavanje odgovornih za agresiju nego i dugoročno ograničavanje ruskih ekonomskih i tehnoloških kapaciteta za vođenje rata.
Upravo zato je uključivanje dobavljača, proizvođača elektronskih komponenti i drugih industrijskih subjekata postalo jedan od ključnih elemenata evropske strategije pritiska na Moskvu. Odluka kojoj se pridružila i BiH dio je šireg nastojanja da se suzi prostor za razvoj i proizvodnju ruskog naoružanja.
WASHINGTON POPUŠTA SANKCIJE: Ruska nafta ponovo na tržištu pod američkom dozvolom
