Četrnaest poslanika Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH zatražilo je hitno preispitivanje i privremenu suspenziju Sporazuma o specijalnim i paralelnim odnosima između Srbije i Republike Srpske, uz obrazloženje da se ovaj mehanizam sve više koristi za podrivanje suvereniteta i ustavnog poretka Bosne i Hercegovine.
Inicijativa je upućena na više od 800 adresa u Evropi, Sjedinjenim Američkim Državama i Velikoj Britaniji, a uslijedila je samo nekoliko dana nakon što je u Beogradu uz državne počasti sahranjen bivši komandant Vojske RS Ratko Mladić, pravosnažno osuđen za genocid i druge ratne zločine.
Sporazum o specijalnim i paralelnim odnosima potpisan je 1997. godine između tadašnje Savezne Republike Jugoslavije i Republike Srpske, a nakon raspada SRJ 2006. godine potpisan je novi sporazum sa Srbijom.
Iako je zamišljen kao okvir za saradnju u oblastima poput privrede, obrazovanja, kulture i zdravstva, potpisnici inicijative upozoravaju da su se te veze vremenom proširile na političku koordinaciju i zajedničko djelovanje Beograda i Banje Luke.
Od saradnje do političkog pritiska
Poslanici tvrde da se sporazum danas koristi za zadire u suverenitet i političku nezavisnost BiH, ali i za osporavanje presuda međunarodnih sudova.
Posebno izdvajaju Deklaraciju usvojenu nakon „Svesrpskog sabora“ u Beogradu 2024. godine, u kojoj su, kako navode, sadržani stavovi kojima se dovodi u pitanje ustavni poredak BiH, negira genocid u Srebrenici, afirmira 9. januar i osporavaju državne institucije i uloga visokog predstavnika.
Za potpisnike inicijative, kulminacija takve politike viđena je početkom septembra u Beogradu, tokom komemoracije i sahrane Ratka Mladića.
„Na takvu politiku međunarodna zajednica mora odgovoriti konkretnim djelovanjem“, poručuju.
Traže suspenziju i sankcije
Poslanici ne traže samo političku osudu.
Od međunarodnih partnera zahtijevaju da podrže privremenu suspenziju sporazuma sve dok se ne završi pravno i političko preispitivanje njegovog utjecaja na teritorijalni integritet i suverenitet BiH.
Istovremeno traže osudu institucionalnog veličanja osuđenih ratnih zločinaca, razmatranje sankcija protiv odgovornih zvaničnika te uključivanje takvog ponašanja u procjenu evropskog puta Srbije.
Inicijativu su potpisali Denis Zvizdić, Saša Magazinović, Aida Baručija, Sabina Ćudić, Jasmin Emrić, Jasmin Imamović, Albin Muslić, Rejhana Dervišević, Ermina Salkičević-Dizarević, Mia Karamehić-Abazović, Nihad Omerović, Predrag Kojović, Elvisa Hodžić i Šemsudin Mehmedović.
Zahtjev dolazi u trenutku kada su odnosi Sarajeva i Beograda ponovo na najnižoj tački posljednjih godina, a pitanje specijalnih veza Srbije i RS sve se otvorenije postavlja kao pitanje granice između dozvoljene regionalne saradnje i političkog djelovanja usmjerenog protiv države BiH.
KONAKOVIĆ POVLAČI POTEZE PROTIV SRBIJE: Dvojica diplomata moraju napustiti BiH
