“U opasnoj američkoj strategiji se migrantska kretanja i “civilizacijski pad” povezuju u jedan narativ. Taj narativ ima ime: islamofobija. Ona više nije samo glas u komentarima na portalima. Ona ulazi u državne desničarske doktrine preko Dodika i Čovića!“
Piše: Dragan BURSAĆ Plenum
Zamislite političko-strateški bračni krevet koji je decenijama držao svijet na okupu. S jedne strane Amerika – moćna, nabildana, samouvjerena kao Atlas koji nosi svijet. S druge, Evropa – krhka, ali navodno plemenita, uvjerena da je civilizacija, kultura i demokratija njen miraz. A između njih transatlantski savez, brak iz interesa, ali i iz uvjerenja da svijet bez njih tone u mrak.
I onda su se probudili jednog jutra i shvatili da je Amerika ustala, spakovala kofere i ostavila Evropu samu u kući. Bez poruke. Bez izvinjenja. Bez objašnjenja.
Jer nova Strategija nacionalne sigurnosti SAD-a nije samo birokratski dokument. To je razvodni papir. To je Trumpov pečat na vijest da je kako stoji Evropa “na putu civilizacijskog nestanka”, da “blokira mir u Ukrajini” i da je vrijeme da se na kontinentu ohrabre krajnje desne, nacionalističke stranke kao novi “čuvari demokratije”.
Da, dobro ste pročitali – krajnja desnica u bizarnom ibratu po američkom čitanju stvarnosti postaje “nada slobode”, a liberalna Evropa problem. Ako ovo nije kraj braka Amerike i Evrope, onda za brak više i ne postoji riječ.
Evropa kao bolesnik, desnica kao lijek?
Kad Bijela kuća napiše da Evropi prijeti “civilizacijski nestanak” zbog migranata i niskog nataliteta, to nije analiza nego ideološka objava rata. To je Le Pen na steroidima, Orban na američkom budžetu, Meloni u Pentagonu.
A najstrašnije je što dokument otvoreno poručuje da SAD “ohrabruju političke saveznike” da pruže otpor sadašnjem evropskom putu. Drugim riječima: razbijte EU iznutra, nacionalizujte politiku, oživite duh 19. stoljeća i zaboravite solidarnost, integracije, zajedničku odbranu.
Evropa, kažu Amerikanci, treba sama da se brani. Prevedeno: “Nemamo više volje, para ni živaca da spašavamo vaš kontinent od Putina.”
U Kijevu to zovu – predaja.
U Berlinu – izdaja.
U Briselu – noćna mora.
Transatlantski mit je mrtav — živjela gola realpolitika
Nema više priče o “zajednici vrijednosti”. Nema više antifašizma kao temelja Zapada. Nema više ujedinjenih demokratija protiv autokratija. Novi Washington, trumpovski Washington, govori drugim jezikom:
“Mi nosili, mi se umorili. Od danas — vi se snalazite.”
A na terenu to znači: mir u Ukrajini, ali onaj koji odgovara Rusiji. Prekid neprijateljstava, ali po Putinovim linijama. Stabilnost, ali tako što se nagradi agresija i agresor. A sve radi “stabilizacije evropske ekonomije”.
Da je cinizam valuta, ova strategija bi imala veći BDP od Kine.
Balkan: laboratorija evropskih noćnih mora
Ako je Evropa “bolesna”, Balkan je po američkoj logici – zarazni odjel. Ovdje odavno živi Dodik-Čivićeva retorika koju sada usvaja i Washington: – “demografska ugroza” – “muslimanski rast” – “odbrana hrišćanske civilizacije” – “nacionalni identitet protiv globalizma”
Sve to već godinama, u srpskom svetu od Dodika, Vučića, SPC-a i njihovih ideologa “srpskog sveta”. Sada će, naravno, početi likovati: “Evo, i Amerika kaže da je Evropa gotova. Eto vam vaš Brisel!”
Ali ne zaboravimo: „srpski svet“ je uvijek bio ruski izlog, satelitski projekt, balkanska podružnica Kremlja. Za Trumpovu administraciju može poslužiti kao zgodan klin u EU, ali nikada kao stvarni ideološki saveznik. Oni su korisni idioti, nikad partneri.
Uostalom, što bi Amerika stvarno radila s ljudima koji nose Putinove slike po crkvenim portama?
Bosna i Hercegovina: muslimani kao “demografska opasnost”???
U strategiji se migrantska kretanja i “civilizacijski pad” povezuju u jedan narativ. Taj narativ ima ime: islamofobija. Ona više nije samo glas u komentarima na portalima. Ona ulazi u državne desničarske doktrine.
Za BiH to znači da će svaki lokalni šarlatan, svaki Dodikov i Čivućev portparol i svaki desničarski agitator sutra moći reći:
“Nismo samo mi izmislili da Evropa propada zbog muslimana, to kaže nova strategija SAD-a.”
To je otvorena opasnost. Najgore vrste.
Jer kad cijelu jednu religijsku zajednicu pretvoriš u demografsku prijetnju, kad od čitavog naroda napraviš statistički problem, put do njihove diskriminacije nikad nije dug. A Bosna zna, krvavo i bolno zna, šta se devedesetih događalo kad se neko proglasi “demografskim pobjednikom”, a nekog drugog “civilizacijskom ugrozom”.
Ova retorika nije apstraktna. Ona je benzin na živu ranu. Od Primirca da Dodikovih jastrebova i Roda Blagojevića.
Da li je “srpski svet” bliži Americi nego EU?
Odgovor je dvostruk, kao i kod svakog ideološkog braka iz interesa.
Da — ideološki. Ova nova Amerika govori jezikom Vučića, Dodika, Orbána. Nacija iznad svega, islamofobija kao politički kapital, migranti kao neprijatelji civilizacije. To je ortakluk koji se razumije bez prevodioca.
Ne — strateški. Amerika, svaka Amerika pa i ova, ne trpi ruske satelite. Ne gradi saveze s ljudima koji bi Putinov portret nosili sa sobom. “Srpski svet” može biti zgodan alat protiv EU, ali nikad stub američke politike.
Trump može koristiti Dodika da nervira Brisel.
Pentagon ga nikad neće koristiti da obuzdava Moskvu.
Evropa između straha i buđenja
Evropa će se morati pogledati u ogledalo i zapitati se: hoće li ostati pasivni kontinent koji svaku svoju krizu rješava submisivnom molbom Americi, ili će napokon stasati u nešto ozbiljnije od administrativne elitističke unije?
Jer uz ovakav Washington, Evropa ima samo dva izbora: 1. ili će pasti pod sopstvene fašistoide koje Amerika sada otvoreno tapše po ramenu, 2. ili će se vratiti svojim antifašističkim, građanskim, društvenim temeljima i napraviti vlastitu odbranu, vlastiti identitet, vlastitu hrabrost.
Za Balkan je lekcija još brutalnija: nema više mesijanskog čekanja da Amerika riješi naše probleme. Ako ne budemo imali vlastitu političku pamet, vlastitu moralnu hrabrost i vlastitu odbranu, postaćemo moneta za potkusurivanje između Moskve i Washingtona.
A to ne ide dobro ni u teoriji ni u praksi.
I ko smo mi, balkanska neželjena djeca tog razvoda?
Mi smo djeca lošeg braka koji je trajao sedamdeset godina. Djeca koja su vjerovala da će Zapad uvijek biti na istoj strani – protiv fašizma, protiv agresije, za mir i demokratske standarde.
A sada gledamo roditelje kako se svađaju preko Atlantika, bacaju optužbe, hvale ekstremiste i prepuštaju Ukrajinu Putinovoj sudbini.
Balkanska djeca su, kao i uvijek, posljednja na listi prioriteta. Od nas se traži da se snađemo između Putina koji želi rasulo, SAD-a koji želi brzi i nepravedan mir, i EU-a koja želi da budemo zatvoren problem što dalje od njenih granica.
Ali ako išta dobro možemo izvući iz ovog razvoda, onda je to spoznaja:
nikad više ne smijemo živjeti kao objekti tuđih strategija. Ako Evropa i Amerika ulaze u hladni razlaz, mi ne smijemo biti njihova kolateralna šteta.
Možda jesmo neželjena djeca raspada tog braka, ali nismo siročad. I ne moramo biti ničiji alat.
Historija Balkana će se od sada pisati u Sarajevu, Zagrebu, Beogradu, Podgorici – ili neće biti napisana nikako.
