Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić boravit će od 24. do 28. maja u višednevnoj posjeti Kini, gdje će se sastati s kineskim liderom Xi Jinping i najvišim državnim zvaničnicima, u trenutku kada Beograd i Peking intenzivno šire političku, ekonomsku i vojnu saradnju.
Posjeta dolazi nakon više od decenije ubrzanog približavanja Srbije i Kine, odnosa koji obje strane sve češće opisuju kao “čelično prijateljstvo”.
Iako formalno ostaje kandidat za članstvo u Evropska unija, Srbija posljednjih godina sve snažnije razvija veze s Pekingom, od infrastrukturnih investicija i trgovine do sigurnosne i vojne saradnje.
Prema najavama iz Beograda, tokom posjete trebalo bi biti potpisano više desetina sporazuma i investicionih aranžmana vrijednih oko milijardu eura. Vučić je najavio i razgovore o saradnji u oblasti naprednih tehnologija, uključujući proizvodnju čipova i razvoj humanoidne robotike u Srbiji.
Kinesko Ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da Peking Srbiju vidi kao jednog od ključnih partnera u jugoistočnoj Evropi, uz ocjenu da dvije zemlje ulaze u novu fazu strateške saradnje.
Srbija je posljednjih godina postala najbliži kineski partner na Balkanu. Dio je kineske globalne inicijative Pojas i put, dok kineske kompanije i banke finansiraju ili izvode najveće infrastrukturne projekte u zemlji.
Među njima se posebno izdvaja izgradnja brze pruge Beograd–Budimpešta, jednog od najvećih kineskih projekata u Evropi. Projekat je, međutim, pod lupom pravosuđa nakon tragedije u Novom Sadu i sumnji na korupciju u vezi s izvođenjem radova.
Saradnja dvije zemlje proširena je i na vojni sektor. Srbija je jedina evropska država koja je posljednjih godina nabavljala kinesko naoružanje, uključujući bespilotne letjelice i protivzračne sisteme.
Prošle godine specijalne jedinice vojski Srbije i Kine održale su i prvu zajedničku vojnu vježbu.
Analitičari ocjenjuju da Vučićeva posjeta Pekingu ima i snažnu političku dimenziju, posebno u trenutku kada Beograd pokušava balansirati između Zapada, Rusije i Kine.
Bivši američki diplomata Thomas Countryman smatra da je kineska podrška važna za Vučića i politički i ekonomski, dok istovremeno udaljava Srbiju od evropskih integracija.
Srbija od 2022. praktično stagnira na evropskom putu, prije svega zbog odbijanja da uskladi vanjsku politiku s EU i uvede sankcije Rusiji nakon invazije na Ukrajinu.
Beograd i Peking, s druge strane, imaju gotovo identične stavove kada je riječ o teritorijalnom integritetu i suverenitetu država. Kina ne priznaje Kosovo kao nezavisnu državu, dok Srbija podržava kinesku poziciju prema Tajvanu.
Ekonomske veze dvije zemlje posljednjih godina eksplozivno rastu. Robna razmjena Srbije i Kine premašila je osam milijardi eura, uz veliki trgovinski deficit na srpskoj strani.
Kineske kompanije preuzele su i neke od najvećih industrijskih sistema u Srbiji, uključujući rudarski gigant u Boru i željezaru u Smederevu, dok su kineske investicije istovremeno praćene kritikama zbog netransparentnih ugovora, zaduživanja i optužbi za ekološko zagađenje.
Posebne kontroverze izazvala je kineska fabrika guma Linglong u Srbiji, koju prate optužbe za zagađenje okoliša i kršenje radničkih prava.
Uprkos kritikama iz Brisela i Washingtona, vlasti u Beogradu nastavljaju jačati odnose s Kinom, predstavljajući Peking kao strateškog partnera koji, kako tvrde, poštuje “samostalnost Srbije i njen suvereni politički put”.
RAST DUGA SRBIJE PREMA KINI: ‘Čelično prijateljstvo’ sa kamatom
