Odluka predsjednika Srbije Aleksandara Vučića da ne prisustvuje obilježavanju 20 godina crnogorske nezavisnosti izazvala je novu diplomatsku i političku razmjenu između Beograda i Podgorice, dodatno otvarajući stare identitetske i regionalne podjele koje i dvije decenije nakon referenduma ostaju neriješene.
Vučić je poručio da ne želi učestvovati u proslavi “otcjepljenja” Crne Gore od Srbije, navodeći da bi mu bilo “sramota” da prisustvuje takvom događaju. Njegova izjava izazvala je oštru reakciju crnogorskog Ministarstva vanjskih poslova, koje je ocijenilo da je neprihvatljivo predstavljanje crnogorske nezavisnosti kao čina usmjerenog protiv Srbije ili srpskog naroda.
Iz Podgorice su podsjetili da je nezavisnost obnovljena demokratskim referendumom 2006. godine, u skladu s međunarodnim pravilima i evropskim standardima, te naglasili da Crna Gora svoju državnost ne slavi “protiv bilo koga”, nego kao izraz slobodno iskazane volje građana.
Istovremeno, Ministarstvo vanjskih poslova Srbije stalo je u odbranu Vučića, tvrdeći da je predsjednik iznio “iskren, ali ne i uvredljiv stav” te da Srbija nikada nije osporavala crnogorsku nezavisnost, iako ne želi slaviti raspad zajedničke države.
Vučić dodatno zaoštrio retoriku
Politička polemika nije ostala samo na međudržavnim saopćenjima.
U autorskom tekstu objavljenom na crnogorskom portalu Borba, Vučić je dodatno proširio svoju poruku, tvrdeći da Srbija godinama trpi optužbe za miješanje u unutrašnje poslove Crne Gore, uprkos tome što je, kako navodi, “civilizovano prihvatila” i crnogorsku nezavisnost i članstvo te zemlje u NATO savezu.
Vučić je u tekstu insistirao na narativu o “bratskim odnosima”, ali je istovremeno optužio Podgoricu za potiskivanje srpskog identiteta, jezika i političkog utjecaja u Crnoj Gori. Posebno je izdvojio priznanje Kosova i usvajanje Rezolucije o genocidu u Srebrenici kao poteze koji su dodatno pogoršali odnose dvije države.
Govoreći o protestima u Srbiji, Vučić je ponovio i tvrdnje o “obojenoj revoluciji”, optužujući dio regionalnih medija i političkih struktura da podržavaju destabilizaciju Srbije.
Stare podjele i dalje određuju odnose dvije države
Dvadeset godina nakon referenduma, odnosi Srbije i Crne Gore i dalje su snažno opterećeni identitetskim pitanjima, odnosom prema ratovima devedesetih, statusom srpskog nacionalnog korpusa u Crnoj Gori i geopolitičkim razlikama između dvije države.
Crna Gora je nakon obnove nezavisnosti ušla u NATO, priznala Kosovo i usvojila rezoluciju o genocidu u Srebrenici, dok je zvanični Beograd sve te poteze doživljavao kao udaljavanje od Srbije i slabljenje srpskog političkog utjecaja u regionu.
Istoričar Dragan Popović ocijenio je da Vučićeva retorika predstavlja nastavak nacionalističkog narativa koji raspad zajedničke države prikazuje kao istorijski poraz Srbije.
Prema njegovim riječima, takva politika kontinuirano održava tenzije u regionu i šalje poruku da pitanja granica i identiteta na Balkanu nikada nisu do kraja zatvorena.
Popović upozorava da se kroz priču o “otcjepljenju” i “srpskom svijetu” održava politička atmosfera u kojoj se regionalne podjele stalno obnavljaju, posebno u državama poput Crne Gore gdje se nacionalne i političke podjele gotovo direktno preklapaju.
Dvadeset godina nakon referenduma – podjele nisu nestale
Crna Gora će 21. maja obilježiti dvije decenije od referenduma na kojem je nešto više od 55 posto građana glasalo za obnovu nezavisnosti.
Iako je Podgorica u međuvremenu postala članica NATO-a i otvorila put prema Evropskoj uniji, referendumske podjele između procrnogorskog i prosrpskog političkog bloka ostale su jedna od ključnih linija političkog sukoba u zemlji.
Posljednji popis stanovništva dodatno je pokazao duboku identitetsku podijeljenost društva – oko trećine građana izjašnjava se kao Srbi, dok je pitanje jezika, crkve i nacionalnog identiteta i dalje centralna tema političkog života.
Upravo zbog toga godišnjica nezavisnosti, umjesto simboličnog zatvaranja jednog istorijskog poglavlja, ponovo otvara stare regionalne sporove koji ni nakon dvije decenije nisu izgubili političku snagu.
VUČIĆ ODBIO POZIV NA PROSLAVU NEZAVISNOSTI CRNE GORE: „Neću slaviti otcjepljenje od Srbije“
