Nakon presude za napad u selu Banjska, Evropska komisija jasno je signalizirala da slučaj i dalje ostaje politički i pravno nedovršen. Iako su izrečene najstrože kazne neposrednim izvršiocima, izostanak konkretnih poteza vlasti u Srbiji prema organizatorima napada produbljuje jaz između formalne pravde i stvarne odgovornosti.
Osnovni sud u Prištini osudio je trojicu optuženih – dvojicu na doživotni zatvor i jednog na dugogodišnju kaznu – zbog učešća u oružanom napadu iz septembra 2023. godine. Ipak, fokus međunarodne zajednice brzo se pomjera s izvršilaca na političko i komandno zaleđe operacije.
U tom kontekstu, ključna figura ostaje Milan Radoičić, bivši visoki funkcioner Srpske liste, koji je javno preuzeo odgovornost za napad, ali se i dalje nalazi na teritoriji Srbije bez podignute optužnice. U optužnici kosovskih vlasti označen je kao vođa organizirane grupe koja je brojala više desetina učesnika.
Napad u Banjskoj, u kojem je ubijen kosovski policajac Afrim Bunjaku, ali i trojica napadača, od početka je tretiran kao incident s potencijalno širim bezbjednosnim implikacijama. Upravo zato presuda protiv trojice optuženih ne zatvara slučaj – ona ga, naprotiv, dodatno internacionalizira.
Brisel već duže vrijeme insistira na tome da se odgovornost mora utvrditi na svim nivoima. Poruka je sada još direktnija: bez procesuiranja organizatora i političke pozadine napada, pravda ostaje selektivna, a povjerenje u pravni poredak ozbiljno narušeno.
Problem dodatno komplikuje činjenica da u Srbiji, uprkos međunarodnim pozivima – uključujući NATO i Sjedinjene Američke Države – do danas nije podignuta optužnica protiv Radoičića. Formalno, protiv njega su na snazi ograničene mjere nadzora, ali bez sudskog postupka koji bi adresirao njegovu ulogu u organizaciji napada.
Ovakva situacija otvara suštinsko pitanje: da li je riječ o pravnom zastoju ili političkoj odluci. Za Evropsku uniju odgovor je jasan – bez konkretnih koraka Beograda, slučaj Banjska ostaje otvorena rana u odnosima između Kosovo i Srbije, ali i ozbiljna prepreka evropskom putu zemlje.
U konačnici, presuda u Prištini predstavlja tek prvi sloj pravde. Drugi, ključni, zavisi od spremnosti Srbije da odgovornost podigne s operativnog na politički nivo – što je, prema svemu sudeći, i dalje najteži korak.
